Staf dalam syarikat suami isteri sering tersepit kerana menerima arahan daripada dua bos, tiada saluran aduan yang neutral dan peluang kerjaya yang terhad. Usahawan boleh mengatasinya dengan huraian tugas bertulis, prinsip satu staf satu ketua, saluran aduan neutral, layanan adil yang patuh Akta Kerja 1955, laluan kerjaya untuk bukan ahli keluarga dan pemantauan kesihatan pasukan secara berkala.
Frasa “jangan kerja dengan syarikat laki bini” biasanya datang daripada pekerja, bukan pemilik. Ia mencerminkan pengalaman mereka yang pernah berada di tengah-tengah dua bos yang mempunyai kehendak berbeza.
Bagi usahawan, persepsi ini membawa kos yang nyata. Menurut DOSM, sumbangan PMKS kepada guna tenaga Malaysia pada tahun 2025 ialah 48.7%, iaitu hampir separuh daripada tenaga kerja negara. Dalam pasaran bakat yang kompetitif, reputasi sebagai majikan yang “susah nak kerja” boleh menyukarkan anda mengambil dan mengekalkan staf yang baik.
Berita baiknya, kebanyakan punca masalah ini boleh diperbaiki dengan sistem yang betul.
4 Situasi Biasa Staf Tersepit dalam Syarikat Suami Isteri
Lihat situasi ini dari sudut pandang pekerja:
- Dua arahan, satu tugasan. Bos A meminta laporan disiapkan hari ini, Bos B pula meminta tugasan lain diutamakan.
- Mengadu kepada pasangan. Staf yang mempunyai isu dengan seorang bos terpaksa mengadu kepada pasangan bos itu sendiri.
- Terperangkap dalam ketegangan. Bos tidak bertegur sapa, dan staf terpaksa menjadi “posmen” antara mereka.
- Siling kerjaya. Jawatan pengurusan seolah-olah dikhaskan untuk ahli keluarga.
6 Strategi Mengurus Staf dalam Syarikat Suami Isteri
1. Sediakan huraian tugas dan garis pelaporan bertulis
Setiap staf perlu mempunyai huraian tugas (job description) yang jelas dan tahu kepada siapa mereka melapor. Dokumen ini menjadi rujukan apabila timbul kekeliruan tentang tanggungjawab atau keutamaan kerja.
2. Amalkan prinsip “satu staf, satu ketua”
Setiap staf hanya menerima arahan daripada ketua langsungnya. Jika pasangan anda memerlukan bantuan daripada staf di bawah seliaan anda, permintaan itu melalui anda. Prinsip ini melindungi staf daripada arahan yang bercanggah dan memudahkan penilaian prestasi.
3. Wujudkan saluran aduan yang neutral
Staf perlu ada tempat yang selamat untuk menyuarakan isu tanpa takut. Pilihan yang boleh dipertimbangkan:
- Pegawai sumber manusia (HR) yang bukan ahli keluarga.
- Perkhidmatan HR luaran untuk syarikat kecil.
- Borang maklum balas tanpa nama yang disemak secara berkala.
- Penasihat atau mentor luar yang dipercayai oleh kedua-dua pihak.
Paling penting, pastikan tiada tindakan balas terhadap staf yang membuat aduan secara jujur.
4. Layan semua staf secara adil dan patuh undang-undang
Peraturan syarikat perlu terpakai sama rata kepada semua, termasuk ahli keluarga yang bekerja dalam syarikat. Jika staf biasa perlu mematuhi waktu kerja dan KPI, ahli keluarga juga perlu mematuhinya.
Akta Kerja 1955 yang dipinda pada 2022 dan berkuat kuasa 1 Januari 2023 memperkukuh perlindungan pekerja. Antara peruntukan yang wajar difahami oleh majikan:
- Seksyen 69F: Ketua Pengarah Tenaga Kerja diberi kuasa untuk menyiasat dan memutuskan pertikaian berkaitan diskriminasi dalam pekerjaan.
- Seksyen 60P dan 60Q: Pekerja boleh memohon Aturan Kerja Fleksibel (AKF) dari segi waktu, hari atau tempat bekerja. Majikan wajib memberi jawapan secara bertulis dalam tempoh 60 hari, dan perlu menyatakan alasan jika permohonan ditolak.
Pematuhan ini bukan sahaja melindungi syarikat daripada risiko undang-undang, malah membina budaya kerja yang dipercayai.
5. Buka laluan kerjaya untuk bukan ahli keluarga
Staf berbakat mahu melihat masa depan dalam syarikat. Nyatakan dengan jelas bahawa jawatan pengurusan terbuka kepada sesiapa yang layak berdasarkan prestasi.
Trend ini sudah lama diperhatikan dalam kalangan perniagaan keluarga. Tinjauan Perniagaan Keluarga PwC Malaysia (2016) mendapati 54% perniagaan keluarga menjangkakan akan membawa masuk profesional bukan ahli keluarga untuk membantu mengurus perniagaan dalam tempoh lima tahun.
6. Pantau kesihatan pasukan secara berkala
Gunakan beberapa petunjuk mudah untuk menilai sama ada staf anda berasa selamat dan dihargai:
- Kadar pusing ganti staf (turnover): Adakah staf kerap berhenti dalam tempoh setahun?
- Temu duga keluar (exit interview): Apakah sebab sebenar staf berhenti?
- Tinjauan kepuasan staf: Contohnya employee Net Promoter Score (eNPS), iaitu sejauh mana staf sanggup mengesyorkan syarikat anda sebagai tempat bekerja.
Senarai Semak untuk Usahawan Suami Isteri
- ☐ Setiap staf mempunyai huraian tugas bertulis.
- ☐ Carta organisasi dikongsi dan dikemas kini.
- ☐ Prinsip satu staf satu ketua dipatuhi oleh kedua-dua pasangan.
- ☐ Ada saluran aduan yang tidak melalui pasangan bos.
- ☐ Peraturan syarikat terpakai sama rata kepada ahli keluarga.
- ☐ Polisi AKF dan prosedur aduan diskriminasi difahami.
- ☐ Jawatan pengurusan terbuka kepada staf bukan keluarga.
- ☐ Kadar pusing ganti staf dipantau setiap suku tahun.
Tip untuk Pencari Kerja: Soalan yang Wajar Ditanya Semasa Temu Duga
Jika anda ditawarkan kerja dalam syarikat yang diurus oleh suami isteri, jangan terus menolak. Sebaliknya, tanya soalan berikut untuk menilai tadbir urusnya:
- “Kepada siapa saya akan melapor secara langsung?”
- “Bagaimana proses jika saya menerima arahan yang bercanggah?”
- “Adakah syarikat mempunyai HR atau saluran aduan rasmi?”
- “Berapa lama purata staf bertahan di syarikat ini?”
- “Adakah staf bukan ahli keluarga pernah dinaikkan ke jawatan pengurusan?”
Jawapan yang jelas dan yakin biasanya menandakan syarikat yang mempunyai struktur yang baik.
Kesimpulan
Staf tidak lari daripada syarikat suami isteri. Mereka lari daripada kekeliruan, ketidakadilan dan ketiadaan peluang. Apabila usahawan membina sistem yang melindungi staf, syarikat suami isteri boleh menjadi tempat kerja yang stabil, mesra dan berpeluang tinggi untuk berkembang.
Soalan Lazim (FAQ)
Kenapa ramai orang menasihatkan supaya tidak bekerja dengan syarikat suami isteri?
Nasihat ini biasanya lahir daripada pengalaman arahan bercanggah, konflik peribadi yang terbawa ke pejabat dan ketiadaan saluran aduan yang neutral. Namun, isu ini berpunca daripada struktur yang lemah, bukan hubungan perkahwinan pemilik.
Bagaimana staf patut bertindak jika menerima arahan bercanggah daripada dua bos?
Maklumkan kepada ketua langsung anda secara bertulis, contohnya melalui e-mel atau mesej rasmi, dan minta pengesahan keutamaan. Cara ini melindungi anda dan menggalakkan pemilik menyelaraskan arahan.
Adakah ahli keluarga yang bekerja dalam syarikat tertakluk kepada peraturan yang sama?
Sepatutnya ya. Layanan yang sama rata terhadap ahli keluarga dan staf lain ialah asas budaya kerja yang adil dan membantu syarikat mengelakkan isu diskriminasi.
Apakah hak pekerja untuk memohon kerja fleksibel di Malaysia?
Di bawah seksyen 60P dan 60Q Akta Kerja 1955, pekerja boleh memohon aturan kerja fleksibel secara bertulis. Majikan perlu menjawab secara bertulis dalam tempoh 60 hari dan menyatakan alasan jika menolak permohonan tersebut.
Perlukah syarikat kecil melantik pegawai HR?
Tidak semestinya sepenuh masa. Syarikat kecil boleh menggunakan perkhidmatan HR luaran atau melantik seorang staf kanan bukan ahli keluarga sebagai pegawai penghubung untuk isu pekerja.
Penafian: Artikel ini mengandungi maklumat umum dan bukan nasihat guaman. Rujuk Jabatan Tenaga Kerja atau peguam bertauliah untuk situasi khusus anda.
Rujukan
- Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM), Kenyataan Media Prestasi PMKS Malaysia 2025 (sumbangan guna tenaga 48.7%).
- Akta Kerja 1955 (Akta 265), Jabatan Tenaga Kerja Semenanjung Malaysia (JTKSM).
- JTKSM, Garis Panduan Aturan Kerja Fleksibel (seksyen 60P dan 60Q).
- PwC Malaysia, Family Business Survey 2016 (The Malaysian Chapter).
Kami sasarkan 1,000 bisnes capai RM1 juta pada 2026. Soalan dia satu saja adakah bisnes anda salah satunya?
Jika YA, kami sedia membantu untuk berikan anda Business Review. Tempah sekarang sesi Business Review bersama team FunnelEvo secara percuma!
Business Review adalah sesi khas untuk usahawan yang perlukan bimbingan rapat untuk capai jualan RM1 juta pertama hingga jualan RM10 juta!
