Takwa sering disebut dalam khutbah, ceramah dan nasihat agama.
Kita juga sering mendengar seruan supaya menjadi insan yang bertakwa kepada Allah.
Namun, apakah sebenarnya maksud takwa?
Takwa bukan sekadar takut kepada Allah dalam bentuk perasaan. Ia juga bukan hanya melakukan ibadah tertentu.
Empat ciri ini memberikan gambaran bahawa takwa bukan sekadar konsep dalam hati.
Ia perlu muncul dalam cara seseorang berfikir, beramal, menerima rezeki dan mempersiapkan diri untuk akhirat.
1. Al Khauf Minal Jalil: Takut Kepada Allah
Ciri pertama ialah Al Khauf Minal Jalil, iaitu rasa takut kepada Allah Yang Maha Agung.
Takut dalam konteks ini bukanlah ketakutan yang membuat seseorang berputus asa.
Ia ialah rasa gentar, hormat dan sedar bahawa setiap perbuatan berada dalam pengetahuan Allah.
Seseorang yang mempunyai rasa takut kepada Allah akan lebih berhati hati.
Beliau akan berfikir sebelum melakukan sesuatu yang salah.
Beliau akan menjaga solat.
Beliau akan menjauhi perkara haram.
Beliau juga akan lebih cepat kembali kepada Allah apabila melakukan kesilapan.
Takut kepada Allah akhirnya membentuk kawalan dalaman.
Kita mungkin boleh menyembunyikan kesalahan daripada manusia.
Tetapi kita tidak boleh menyembunyikannya daripada Allah.
Inilah yang menjadikan rasa takut kepada Allah satu kekuatan moral dalam kehidupan seorang Muslim.
Takut yang Membawa Kepada Perubahan
Takut kepada Allah tidak sepatutnya berhenti pada perasaan.
Ia perlu membawa kepada tindakan.
Jika seseorang takut melakukan dosa tetapi tetap mengulanginya tanpa usaha memperbaiki diri, rasa takut itu belum benar benar membentuk kehidupannya.
Sebaliknya, rasa takut yang sihat akan membuat seseorang lebih berhati hati.
Apabila tersilap, beliau bertaubat.
Apabila hampir melakukan maksiat, beliau mengawal diri.
Apabila diberi amanah, beliau menjaganya.
Takwa akhirnya dapat dilihat melalui pilihan yang dibuat ketika tiada siapa sedang melihat.
2. Al Amalu Bit Tanzil: Beramal Dengan Apa yang Diturunkan
Ciri kedua ialah Al Amalu Bit Tanzil, iaitu beramal berdasarkan apa yang Allah turunkan.
Dalam konteks ini, wahyu bukan hanya untuk dibaca.
Ia perlu menjadi panduan kehidupan.
Seseorang mungkin boleh membaca Al Quran dengan baik.
Beliau mungkin mengetahui banyak ayat dan hukum.
Namun, ukuran yang lebih penting ialah sejauh mana ilmu itu diterjemahkan kepada tindakan.
Takwa menuntut seseorang untuk menjadikan wahyu sebagai panduan ketika membuat keputusan.
Dalam keluarga.
Dalam pekerjaan.
Dalam perniagaan.
Dalam hubungan dengan manusia.
Dan dalam ibadah.
Rumusan takwa yang masyhur ini menekankan bahawa orang bertakwa menjadikan Al Quran sebagai asas kepada amalan dan tingkah lakunya.
Ilmu Perlu Berubah Menjadi Amal
Salah satu cabaran terbesar dalam kehidupan beragama ialah jurang antara tahu dengan buat.
Kita tahu solat penting.
Tetapi masih melengahkannya.
Kita tahu mengumpat salah.
Tetapi masih melakukannya.
Kita tahu rezeki perlu diperoleh secara halal.
Tetapi apabila berdepan peluang keuntungan, prinsip mula dikompromi.
Di sinilah ciri kedua takwa menjadi sangat penting.
Takwa bukan sekadar mengetahui perintah Allah. Takwa ialah memilih untuk hidup berdasarkan perintah tersebut.
Semakin banyak ilmu seseorang, semakin besar tanggungjawab untuk menerjemahkannya kepada amal.
Takwa Perlu Kelihatan Dalam Kehidupan Seharian
Beramal dengan wahyu tidak hanya berlaku di masjid.
Ia juga berlaku ketika bekerja.
Seorang pekerja bertakwa menjaga amanah.
Seorang peniaga bertakwa tidak menipu pelanggan.
Seorang pemimpin bertakwa berlaku adil.
Seorang ibu atau bapa bertakwa menjaga tanggungjawab terhadap keluarga.
Seorang pengguna media sosial bertakwa menjaga tulisan dan perkataannya.
Takwa perlu masuk ke dalam keputusan harian.
Jika agama hanya muncul ketika beribadah tetapi hilang ketika mengurus wang, kuasa dan hubungan, pemahaman tentang takwa masih belum lengkap.
3. Ar Rida Bil Qalil: Reda Dengan Apa yang Allah Berikan
Ciri ketiga ialah Ar Rida Bil Qalil, iaitu reda dengan pemberian Allah walaupun sedikit.
Sebahagian riwayat dan penulisan menggunakan istilah qanaah bil qalil, yang membawa maksud menerima dan merasa cukup dengan rezeki yang sedikit. Maksud utamanya ialah hati tidak sentiasa memberontak terhadap apa yang telah Allah berikan.
Ini tidak bermaksud seseorang tidak boleh berusaha mendapatkan kehidupan yang lebih baik.
Islam tidak mengajar manusia menjadi malas.
Seseorang boleh bekerja keras.
Boleh berniaga.
Boleh membina kekayaan.
Boleh mempunyai impian besar.
Tetapi hatinya tidak bergantung sepenuhnya kepada jumlah harta yang dimiliki.
Reda Bukan Bermaksud Berhenti Berusaha
Reda dan usaha boleh berjalan bersama.
Seseorang boleh berusaha meningkatkan pendapatan tetapi tetap bersyukur dengan rezeki hari ini.
Beliau boleh mempunyai sasaran kewangan tetapi tidak menjadi hamba kepada angka.
Beliau boleh mahu hidup lebih baik tanpa membenci kehidupan yang sedang dimiliki.
Inilah keseimbangan yang penting.
Masalah bermula apabila hati sentiasa merasakan:
“Belum cukup.”
Walaupun sudah mempunyai banyak perkara.
Rumah ada.
Makanan ada.
Kesihatan ada.
Keluarga ada.
Tetapi kerana melihat kehidupan orang lain, seseorang tetap merasa dirinya kekurangan.
Takwa mengajar kita supaya tidak membiarkan perbandingan merampas rasa syukur.
Rezeki Bukan Hanya Wang
Apabila disebut rezeki, ramai terus memikirkan wang.
Sedangkan rezeki jauh lebih luas.
Kesihatan ialah rezeki.
Masa ialah rezeki.
Keluarga ialah rezeki.
Ilmu ialah rezeki.
Sahabat yang baik ialah rezeki.
Peluang untuk beribadah juga ialah rezeki.
Kadang kadang seseorang terlalu sibuk mengejar satu bentuk rezeki sehingga terlupa mensyukuri puluhan bentuk rezeki lain yang sudah berada di hadapannya.
Ar Rida Bil Qalil mengajar hati supaya melihat apa yang ada, bukan hanya apa yang belum ada.
Syukur Membina Ketenangan
Seseorang yang sentiasa membandingkan hidupnya dengan orang lain akan sukar merasa cukup.
Hari ini mahu pendapatan seperti orang lain.
Esok mahu rumah seperti orang lain.
Kemudian mahu kereta seperti orang lain.
Keinginan tidak pernah berhenti.
Takwa mengajar bahawa kekayaan hati sama penting dengan kekayaan harta.
Reda bukan kelemahan.
Ia ialah kebebasan daripada menjadi hamba kepada dunia.
4. Al Isti’dadu Li Yaumir Rahil: Bersedia Menghadapi Hari Perjalanan
Ciri keempat ialah Al Isti’dadu Li Yaumir Rahil, iaitu membuat persediaan menghadapi hari keberangkatan daripada dunia.
Hari itu ialah kematian.
Setiap manusia tahu bahawa kematian akan datang.
Tetapi tidak semua manusia hidup seolah olah mereka benar benar mempercayainya.
Kita membuat persediaan untuk banyak perkara.
Persediaan belajar.
Persediaan berkahwin.
Persediaan membeli rumah.
Persediaan bersara.
Tetapi perjalanan paling pasti dalam kehidupan kadang kadang menjadi perkara paling sedikit kita persiapkan.
Rumusan takwa ini mengingatkan bahawa orang yang bertakwa sentiasa sedar bahawa kehidupan dunia mempunyai penghujung.
Mengingati Kematian Bukan Bermaksud Menjadi Pesimis
Ada orang takut bercakap tentang kematian kerana menganggapnya negatif.
Sebenarnya kesedaran terhadap kematian boleh membuat seseorang hidup dengan lebih bermakna.
Apabila kita sedar masa terhad, kita lebih berhati hati memilih keutamaan.
Kita lebih cepat meminta maaf.
Kita lebih menghargai keluarga.
Kita kurang mahu menyimpan dendam.
Kita lebih memikirkan amal yang boleh dibawa selepas mati.
Kematian tidak sepatutnya membuat kita berhenti hidup.
Ia sepatutnya mengajar kita bagaimana mahu hidup dengan betul.
Persediaan Akhirat Perlu Bermula Sekarang
Tiada siapa tahu bila kehidupan akan berakhir.
Sebab itu persediaan akhirat tidak boleh ditangguhkan sehingga tua.
Antara persediaan yang boleh dilakukan ialah memperbaiki solat, menjaga hubungan dengan manusia, membayar hutang, menunaikan tanggungjawab keluarga, meninggalkan maksiat, memperbanyakkan sedekah dan melakukan amal yang memberi manfaat.
Seseorang juga perlu sentiasa memperbaharui taubat.
Kerana kita tidak tahu amalan mana yang akan menjadi amalan terakhir.
Empat Ciri Takwa Saling Berkait
Empat ciri ini tidak berdiri secara berasingan.
Al Khauf Minal Jalil membuat seseorang takut melanggar perintah Allah.
Al Amalu Bit Tanzil mengarahkan seseorang kepada cara hidup yang berlandaskan wahyu.
Ar Rida Bil Qalil menjaga hati daripada dikuasai dunia.
Al Isti’dadu Li Yaumir Rahil mengingatkan bahawa akhirnya semua manusia akan kembali kepada Allah.
Apabila empat perkara ini bergerak bersama, takwa menjadi lebih daripada sekadar istilah.
Ia menjadi cara hidup.
Takwa Bukan Hanya Untuk Orang yang Kelihatan Alim
Ada kecenderungan melihat takwa seolah olah hanya berkaitan dengan golongan agama.
Sedangkan setiap Muslim dituntut membina takwa.
Seorang usahawan memerlukan takwa supaya tidak menipu.
Seorang pemimpin memerlukan takwa supaya tidak menyalahgunakan kuasa.
Seorang pekerja memerlukan takwa supaya menjaga amanah.
Seorang ibu atau bapa memerlukan takwa ketika mendidik keluarga.
Seorang anak memerlukan takwa dalam hubungannya dengan ibu bapa.
Takwa masuk ke dalam seluruh kehidupan.
Takwa Mengubah Cara Kita Melihat Kejayaan
Dunia sering mengukur kejayaan melalui apa yang dimiliki.
Berapa banyak duit?
Berapa besar rumah?
Berapa tinggi jawatan?
Berapa ramai pengikut?
Tetapi takwa mengubah ukuran tersebut.
Seseorang boleh mempunyai sedikit tetapi hidup dengan hati yang tenang.
Seseorang boleh mempunyai banyak tetapi tetap takut kepada Allah.
Seseorang boleh berjaya di dunia tetapi tidak membiarkan kejayaan membuatnya lupa akhirat.
Inilah keseimbangan yang cuba dibentuk oleh takwa.
Empat ciri utama takwa memberikan panduan yang sangat praktikal tentang bagaimana seorang Muslim sepatutnya menjalani kehidupan.
Pertama, takut kepada Allah.
Kedua, beramal berdasarkan wahyu.
Ketiga, reda dan bersyukur dengan pemberian Allah.
Keempat, sentiasa bersedia menghadapi kematian dan akhirat.
Takwa bukan sesuatu yang berlaku sekali.
Ia dibina setiap hari.
Setiap kali kita memilih untuk meninggalkan perkara yang salah.
Setiap kali kita melakukan apa yang Allah perintahkan.
Setiap kali kita bersyukur ketika rezeki sedikit.
Dan setiap kali kita mengingati bahawa dunia bukan destinasi terakhir.
Soalan akhirnya bukan sekadar sama ada kita tahu maksud takwa, tetapi sejauh mana empat ciri ini sudah kelihatan dalam cara kita menjalani kehidupan hari ini.
Nak tahu bagaimana empat ciri takwa ini boleh membantu membentuk cara kita berfikir, bertindak dan membuat persediaan untuk akhirat?
Tonton episod penuh: Kenapa Orang Kaya Berlagak? Edisi Ramadan
Ada founder, CEO atau usahawan yang anda mahu kami jemput ke BuatSaja Podcast? Tinggalkan cadangan anda di ruangan komen atau hantar pencalonan tetamu kepada kami. Mungkin cadangan anda akan menjadi inspirasi untuk episod yang seterusnya.
